Revize PEM Kapsamında EUR.1 Dolaşım Belgesi Düzenleyen Firmaların Dikkat Etmesi Gereken Hususlar
MEVZUAT DUYURUSU | |
KONU | Revize PEM Kapsamında EUR.1 Dolaşım Belgesi Düzenleyen Firmaların Dikkat Etmesi Gereken Hususlar |
SEKTÖR | Tüm sektörler — İhracat, üretim, tercihli menşe ve gümrük müşavirliği |
ÖZET & YORUM& EK BİLGİ & HATIRLATMA | Pan-Avrupa-Akdeniz (PEM) tercihli menşe sistemindeki güncellemeler nedeniyle, EUR.1 dolaşım belgesi düzenlenmeden önce ihracat ülkesi, ürünün menşei, kullanılan girdiler, uygulanacak kural seti ve kümülasyon imkânlarının birlikte kontrol edilmesi gerekmektedir. Firmaların aşağıdaki hususlara dikkat etmesi önem taşımaktadır. 1- UYGULANACAK MENŞE KURALI ÜLKE VE İŞLEM TARİHİ BAZINDA BELİRLENMELİDİR. 2025 yılındaki eski ve revize kuralların paralel uygulanmasına ilişkin geçiş dönemi sona ermiştir. Bununla birlikte, PEM bölgesindeki bütün ticari ilişkiler aynı kural setine geçmiş değildir. İlgili anlaşmada geçerli kurallar ve uygulama tarihleri kontrol edilmeli; firmanın tercihine göre eski veya yeni kurallar arasında seçim yapılabileceği varsayılmamalıdır. Bakanlık açıklaması
2- ÇAPRAZ KÜMÜLASYON İÇİN TEDARİK ZİNCİRİNDEKİ BÜTÜN İLGİLİ ÜLKELER KONTROL EDİLMELİDİR. Yalnızca Türkiye ile ihracat ülkesi arasında STA bulunması yeterli değildir. Kümülasyona dahil edilen girdi ülkesi ile üretim ve nihai ihracat ülkesi arasındaki ilişkilerin de uygun olması gerekir. Bakanlığın Türkiye PEM Matrisi ile Avrupa Komisyonunun güncel duyuruları birlikte takip edilmelidir. Komisyonun 28 Ağustos 2026 tarihli güncellemesi, bazı ülkeler arasındaki yeni kümülasyon bağlantılarını ve farklı başlangıç tarihlerini göstermektedir. Türkiye PEM Matrisi — Avrupa Komisyonu güncellemeleri
3- ÜRÜNÜN MENŞE KAZANMA ŞARTI HESAPLANMALIDIR. Ürünün tarife sınıflandırması ve ilgili liste kuralı belirlenmelidir. Menşeli olmayan girdilerin kıymeti veya ağırlığı, fabrika çıkış fiyatı ve gerçekleştirilen üretim işlemleri, uygulanacak kurala göre değerlendirilmelidir. Türkiye’den satın alınmış veya Türkiye’de serbest dolaşıma girmiş bir girdi, bu nedenle kendiliğinden Türk menşeli sayılmaz. Basit paketleme, etiketleme veya benzeri yetersiz işlemler de tek başına Türk menşei kazandırmaz. Menşe hesabı, üretim reçetesi ve dayanak belgelerle desteklenmelidir. Yönetmelik ve ekleri
4- KÜMÜLASYONLA TÜRK MENŞEİ KAZANILMIŞSA EUR.1’İN 7 NUMARALI KUTUSU KONTROL EDİLMELİDİR. Revize PEM Yönetmeliğinin 10/10 uncu maddesi uyarınca, kümülasyon uygulanarak Türkiye menşei kazanan ürün için düzenlenen EUR.1’in 7 numaralı “Gözlemler” kutusuna, kümülasyona dahil ülkelerin İngilizce isimleri belirtilerek: “CUMULATION APPLIED WITH …” ibaresi yazılmalıdır. Bu kayıt genel kural olarak zorunludur. Ancak ithalatçı ülkenin bu ibareden feragat etmiş olması mümkündür. Bakanlığın 6 Mart 2026 duyurusunda EFTA ülkeleri ve Bosna-Hersek için açıklanan istisna, yalnızca belirtilen ülkelere yönelik ithalat işlemleri kapsamında değerlendirilmelidir. İbareden feragat, menşe ve kümülasyon şartlarından feragat anlamına gelmez. Bakanlık duyurusu
5- İŞLEM GÖRMEDEN YENİDEN İHRAÇ EDİLEN EŞYANIN MENŞEİ DEĞİŞTİRİLMEMELİDİR. Taraf ülke menşeli eşyanın Türkiye’de hiçbir işçilik veya işleme uğramadan, kümülasyonun uygulanabildiği başka bir taraf ülkeye ihracında eşya mevcut menşe statüsünü korur. Örneğin, uygun şartlarla Türkiye üzerinden Mısır’a gönderilen AB menşeli eşya, yalnızca Türkiye’den ihraç edildiği için Türk menşeli hâle gelmez. Bakanlığın 12.08.2026 tarihli ve 125248364 sayılı yazısında, bu işlemlerde de kümülasyon bilgisinin belgeye kaydedilmesi uygun görülmüştür. İbarenin bulunmamasının tek başına otomatik ret nedeni olmayacağı değerlendirilmekle birlikte, ithalatçı ülke gümrüklerinde sorun yaşanmaması için kaydın yapılması tavsiye edilmektedir. Bakanlık yazısı
6- TEDARİKÇİ BEYANLARI GÜNCEL VE İZLENEBİLİR OLMALIDIR. Tedarikçi beyanlarının ürün tanımı, kapsadığı dönem, ilgili ticaret ve menşe kuralları bakımından ihracata dayanak oluşturup oluşturmadığı incelenmelidir. Uzun dönemli beyanın süresinin devam etmesi, içeriğinin her durumda geçerli olduğu anlamına gelmez. Girdi menşei, üretim yöntemi veya tedarikçi değiştiğinde menşe hesabı yeniden değerlendirilmelidir. İşçilik veya işlemleri tevsik eden beyanlar ile menşeli ürün durumunu tevsik eden belgeler birbirinin yerine kullanılmamalıdır. Yönetmelik, tedarikçi beyanları ve tevsik hükümleri
7- DİR KAPSAMINDAKİ İHRACATLARDA TEV KONTROLÜ AYRICA YAPILMALIDIR. “Revize PEM’de TEV tamamen kaldırılmıştır” şeklinde genel bir kabul doğru değildir. Geri ödeme veya muafiyet yasağı; uygulanacak anlaşma, ürünün faslı ve kümülasyon türüne göre incelenmelidir. Özellikle 50–63 üncü fasıllardaki ürünler bakımından Yönetmeliğin 18 inci maddesindeki yasak ve istisnalar dikkate alınmalıdır. Yönetmelik, madde 18
8- EUR.1 BELGESİNİN ŞEKLİ BİLGİLERİ VE İBRAZ SÜRESİ KONTROL EDİLMELİDİR. Menşe ülkesi, varış ülkesi, eşya tanımı, miktar ve ticari belgeler arasındaki uyum sağlanmalıdır. Gümrük vizesi ve ihracatçı beyanı eksiksiz olmalı; elektronik sistemden alınan döküm üzerine mevzuata aykırı elle ekleme veya düzeltme yapılmamalıdır. Revize PEM Yönetmeliği kapsamında EUR.1’in geçerlilik süresi vize tarihinden itibaren on aydır. Bu süre, farklı anlaşmalar kapsamında düzenlenen bütün EUR.1 belgelerine genellenmemelidir. Ayrıca “REVISED RULES” ibaresinin 31.12.2025’e kadar uygulanmasını öngören geçici hüküm ile güncel kümülasyon açıklaması birbirine karıştırılmamalıdır. Yönetmelik, belge düzenleme ve geçerlilik hükümleri
HATIRLATMA!: Firmaların her ihracat için “ürün ve liste kuralı — varış ülkesi — güncel matris — girdi menşe belgeleri — menşe hesabı — kümülasyon kaydı — TEV — belge kontrolü” sırasını içeren bir kontrol formu kullanması önerilmektedir.
EUR.1’in düzenlenmiş ve vize edilmiş olması, dayanak menşe bilgilerinin sonradan incelenmesine engel değildir. Üretim, tedarik ve menşe belgeleri ilgili saklama süreleri boyunca, ihracat işlemiyle ilişkilendirilebilir biçimde muhafaza edilmelidir.
|
MEVZUAT METNİ | |
Kaynak: T.C. Ticaret Bakanlığı Temel dayanak: Revize PEM Tercihli Menşe Kuralları Hakkında Yönetmelik ve güncel Bakanlık duyuruları
| |