Hakim Denetim Danışmanlık ve Yetkilendirilmiş Gümrük Müşavirliği Limited Şirketi

  • Fatih Sultan Mehmet Mahallesi Seren Sokak – No:22 Sarıyer / İSTANBUL
  • 0212 277 77 63

Bizi Takip Et

Jki-facebook-light Jki-twitter-light Jki-instagram-1-light Jki-linkedin-light

Yurt Dışı Kaynaklı Dövizlerin Türk Lirasına Dönüşüm Desteğine İlişkin Uygulama Talimatında Değişiklikler Yapılmıştır.

MEVZUAT DUYURUSU

KONU

Yurt Dışı Kaynaklı Dövizlerin Türk Lirasına Dönüşüm Desteğine İlişkin Uygulama Talimatında Değişiklikler Yapılmıştır.

SEKTÖR

Tüm sektörler — Mal ve hizmet ihracatçıları, serbest bölge firmaları, tedarikçi ve imalatçılar

 

ÖZET & YORUM& EK BİLGİ & HATIRLATMA

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası tarafından, 1 Ekim 2026 tarihinde yürürlüğe giren “Firmaların Yurt Dışı Kaynaklı Dövizlerinin Türk Lirasına Dönüşümünün Desteklenmesi Hakkında Tebliğe İlişkin Uygulama Talimatı”, 26 Ekim 2026 tarihinde güncellenmiştir.

 

Güncellemeyle;

a-   Döviz Pozisyonu Bildirim Formunun geçerlilik süresi uzatılmış,

b-   Belge ibrazında kolaylıklar sağlanmış,

c-    Bedelsiz ithalatın destek hesabındaki durumu yeniden düzenlenmiş

d-   DİR kapsamında desteğin tedarikçi/imalatçıya ödenmesine ilişkin özel şartlar belirlenmiştir.

Aşağıdaki tablo, 1 Ekim 2026 uygulamasının 26 Ekim güncellemesi öncesindeki hâli ile güncellenen hükümler arasındaki başlıca farkları göstermektedir.

Konu / Dayanak

Önceki uygulama

26 Ekim 2026 güncellemesi

Döviz Pozisyonu Bildirim Formunun süresi — Md. 5/4

Form, belge tarihinden itibaren 15 gün geçerliydi. Bu sürede birden fazla işlem yapılabiliyordu.

Geçerlilik süresi 3 aya çıkarıldı. Aynı form bu süre içinde birden fazla işlemde kullanılabilecek.

Aracılı ihracatta tedarikçi/imalatçıya ödeme — Md. 5/6

Ek-E, aracılı ihracat sözleşmesi, ilgili beyannameler ve ihraç kayıtlı faturalar üzerinden tedarikçi/imalatçıya destek ödenebiliyordu.

Talep formu ve pozisyon formunun tedarikçi/imalatçı tarafından imzalanması açıkça düzenlendi. İhraç kayıtlı faturaların satılan dövizi karşılaması ve kur hesabına ilişkin kontroller belirlendi.

Mal ihracatının belgelendirilmesi — Md. 5/9

Gümrük beyannamesinin ibrazı öngörülüyordu.

Gümrük beyannamesi bilgilerinin ibrazı esas alındı.

Hizmet faturaları — Md. 5/9

Hizmet gelirlerine ilişkin faturalar ibraz ediliyordu.

İşlem bazında fatura sayısı 15 adetten fazlaysa, gerekli bilgileri içeren YMM/SMMM onaylı fatura dökümü faturalar yerine kabul edilebilecek.

ETGB işlemleri — Md. 5/10

ETGB ve üç ay boyunca tek banka üzerinden işlem yapılmasına ilişkin beyan bulunuyordu.

ETGB bilgisinin sunulması esas alındı. Üç aylık tek banka uygulaması ve bankalar arası teyit şartı devam ediyor.

Bedelsiz ithalat — Md. 5/12

İlgili hüküm DİR kapsamındaki ihracat işlemleri üzerinden düzenlenmişti.

DİR sınırlaması kaldırılarak ihracat işlemine konu bedelsiz ithalat esas alındı. Talep formundaki beyan, tutarın düşülmesi ve kur hesabı ayrıntılandırıldı.

Aracı üzerinden sunulan hizmetler — Yeni Md. 5/14

Hizmet aracısının kendi aracılık gelirine ilişkin hüküm bulunuyordu.

Hizmeti fiilen sunan firmanın, aracıdan tahsil ettiği dövizlerle destekten yararlanmasının belge ve teyit şartları ayrıca düzenlendi.

DİR kapsamında tedarikçi/imalatçıya ödeme — Yeni Md. 5/15

Bu işleme özgü ayrı fıkra ve Ek-F bulunmuyordu.

Ek-F, KDV terkin yazısı, ilgili faturalar, tutar kontrolü ve ödemenin hesaplara aktarılması şartları getirildi.

İmza ve onay — Yeni Md. 5/16

Islak ve elektronik imzaya ilişkin hükümler bulunuyordu.

Bankacılık Kanunu’nun 76 ncı maddesi çerçevesindeki usullere uygun dijital onay yöntemleriyle onaylanan form ve belgelerin kabulü de düzenlendi.

Tedarikçi/imalatçının limitleri — Yeni Md. 6/11

Bu işlemlerin limitlere yansıması ayrı bir fıkrada açıklanmıyordu.

Satılan dövizin TL karşılığı tedarikçi/imalatçının satış limitinden, destek tutarı ise aynı firmanın azami destek limitinden düşülecek.

Hesap bakiyesi kontrolü — Md. 7/3

Bakiyenin hesaba gelen ihracat bedelinin altına düşmemesi esas alınıyordu.

Kontrolde TCMB’ye satılacak döviz tutarı esas alındı. Bakiyenin ihracat bedeli olmayan dövizlerle tamamlanmaması şartı korundu.

Bildirimler ve ekler — Md. 10/3, Ek-B, B1, C, F

Önceki form ve bildirim düzeni uygulanıyordu.

Bedelsiz ithalat beyanı, kontrol ilişkisi listesi ve pozisyon formu güncellendi; Ek-F eklendi. DİR kapsamında desteği alan tedarikçi/imalatçının VKN’sinin limit takibinde esas alınması düzenlendi.

FİRMALARIN DİKKAT ETMESİ GEREKEN HUSUSLAR

1- ÜÇ AYLIK FORM SÜRESİ İLE %10 POZİSYON ŞARTI KARIŞTIRILMAMALIDIR.

Formun geçerlilik süresi uzatılmış olmakla birlikte, döviz pozisyonu oranı %10’u aşan firmalar destekten yararlanamaz. Banka, her başvuruda formun geçerliliğini ve ilgili şartları kontrol eder.

Pozisyon oranı, genel bir “döviz varlığı eksi döviz borcu” hesabı değildir. Ek-C’deki formül ve açıklamalar esas alınmalı; döviz kredileri ve diğer yükümlülükler hazır döviz varlıklarından kendiliğinden düşülmemelidir.

 

2- POZİSYON FORMU İLE MESLEK MENSUBUNUN FAALİYET BELGESİNİN SÜRELERİ AYRI TAKİP EDİLMELİDİR.

Pozisyon formu belge tarihinden itibaren üç ay geçerlidir. SMMM/YMM faaliyet belgesinin ise bankaya ibrazından itibaren üç ay içinde, aynı meslek mensubunca onaylanan diğer pozisyon formlarında yeniden ibraz edilmesi gerekmez. Faaliyet belgesinin güncel ve doğrulanabilir olması sağlanmalıdır.

 

3- BEDELSİZ İTHALAT TUTARI DESTEK HESABINDAN DÜŞÜLMELİDİR.

İhracata konu bedelsiz ithalat bulunup bulunmadığı, talep formunda doğru beyan edilmelidir. Destek hesabında ihracat bedelinden bedelsiz ithalat tutarı düşülür. Bedelsiz ithalat ihracat bedeline eşit veya daha yüksekse destek ödenmez.

Örneğin; aynı döviz cinsinden 100.000 birim ihracat bedeli ve bu ihracata ilişkin 40.000 birim bedelsiz ithalat varsa, diğer şartlar ve limitler saklı kalmak üzere destek hesabına esas alınabilecek tutar 60.000 birimle sınırlıdır. Bu kontrol yalnızca DİR kapsamındaki işlemlerle sınırlandırılmamalıdır.

 

4- DÖNÜŞÜM KURU İLE FATURA KARŞILAŞTIRMA KURU AYRI KULLANILMALIDIR.

Destek hesabında, satış günü saat 11.00’de ilan edilen TCMB döviz alış kuru kullanılır. Talimatın ilgili fatura tutarı kontrollerinde ise, faturanın satılan döviz cinsinden karşılığı fatura tarihinden önceki iş günü saat 15.30’da yayımlanan döviz alış veya çapraz kurlarla hesaplanır. İki farklı amaçla kullanılan bu kurlar birbirinin yerine uygulanmamalıdır.

 

5- ARACILI İHRACAT İLE DİR KAPSAMINDAKİ ÖZEL ÖDEME USULÜ AYRILMALIDIR.

a.     Md. 5/6 kapsamındaki aracılı ihracatta: Talep formu ve pozisyon formu tedarikçi/imalatçı tarafından imzalanır; Ek-E ve diğer belgeler sunulur.

b.     Md. 5/15 kapsamındaki DİR işleminde: Talep formu ve pozisyon formu ihracatçı firma tarafından ibraz edilir; ihracatçı ile tedarikçi/imalatçı tarafından Ek-F sunulur. Satılan dövizin TL karşılığı ihracatçıya, destek ise doğrudan tedarikçi/imalatçıya aktarılır.

Her iki işlemde de ilgili satış ve destek limitlerinin tedarikçi/imalatçı bakımından kullanılması dikkate alınmalıdır.

 

6- DİR İŞLEMLERİNDE TERKİN YAZISININ TARİHİ KONTROL EDİLMELİDİR.

Vergi dairesinin, tecil edilen KDV’nin terkinine ilişkin yazısı başvuru tarihinden en fazla bir yıl öncesine ait olabilir. Yazı ekindeki faturalar daha eski tarihli olabilir. Yalnızca ilgili tedarikçi/imalatçının ilgili ihracatçıya düzenlediği, işleme konu faturalar dikkate alınır. TCMB’ye satılan döviz tutarı bu faturaların toplamını aşmamalıdır.

 

7- HİZMET GELİRLERİNDE YURT DIŞI ALICI VE PARA AKIŞI BELGELENDİRİLMELİDİR.

Aracı üzerinden hizmet sunan firmanın faturasında veya ekinde, hizmeti alan yabancı gerçek/tüzel kişinin bilgileri ile ülke bilgisi dahil kısa adresi bulunmalıdır.

Yurt dışından gelen ödeme SWIFT mesajıyla ilişkilendirilmeli; gerektiğinde aracı firmanın bankasından bedelin yurt dışından geldiği ve satılmadığı teyit edilmelidir. Hizmet aracısının geliri ile hizmeti sunan firmanın geliri aynı tutar üzerinden mükerrer desteğe konu edilmemelidir.

 

8- SATIŞ LİMİTİ İLE DESTEK ÜST SINIRI AYRI İZLENMELİDİR.

Firma satış limiti, destek kapsamında satılabilecek dövizin TL karşılığına; azami destek tutarı ise ödenecek desteğe ilişkindir.

Genel yıllık destek üst sınırı 100 milyon TL olmakla birlikte, 1 Ekim–31 Aralık 2026 döneminde 0,25 katsayısı nedeniyle azami destek 25 milyon TL’dir.

 

9- BELGE KOLAYLIĞI, DAYANAK BELGELERİN BULUNDURULMASI YÜKÜMLÜLÜĞÜNÜ KALDIRMAZ.

Beyanname bilgisinin veya onaylı fatura dökümünün kabul edilmesi, dayanak kayıtların gereksiz olduğu anlamına gelmez. Fatura, beyanname, banka hareketi, SWIFT mesajı, terkin yazısı ve ilgili formlar işlem bazında eşleştirilebilir şekilde saklanmalıdır. Hizmet faturaları için döküm kolaylığı 15’ten fazla, yani en az 16 fatura bulunan işlemler içindir; banka tarafından kabul edilebilir.

 

10- BAŞVURU SATIŞTAN ÖNCE TAM KONTROL EDİLMELİDİR.

TCMB’ye satılan dövizler iade edilmez. Ayrıca destekten yararlanılamaması veya desteğin iadesi, kullanılan limitin kendiliğinden geri açılmasını sağlamaz.

Firma kaynaklı hatalara ilişkin düzeltmeler kabul edilmediğinden; form, tutar, VKN, limit ve hesap bakiyesi kontrolleri satıştan önce tamamlanmalıdır. Usulsüz veya gerçeğe aykırı yararlanma; destek tutarının faiz ve ilgili vergilerle geri alınmasına, destek ve TCMB kaynaklı kredi imkânlarının kısıtlanmasına yol açabilir.

 

Hatırlatma !:

Güncelleme belge ve başvuru süreçlerinde kolaylık sağlarken, özellikle bedelsiz ithalatın ayrıştırılması, desteği alacak firmanın doğru belirlenmesi ve limitlerin doğru firmadan düşülmesi konularında ayrıntılı kontrol gerektirmektedir. Finans, muhasebe ve dış ticaret birimlerinin başvuru dosyasını aracı banka ve SMMM/YMM ile kontrol etmesi önerilmektedir.

 

 

MEVZUAT METNİ

Kaynak: TCMB

Dayanak: 2023/5 sayılı Firmaların Yurt Dışı Kaynaklı Dövizlerinin Türk Lirasına Dönüşümünün Desteklenmesi Hakkında Tebliğ

Yeni+Yurt+Dışı+Kaynaklı+Döviz+Destek+UT_01.10.2026.pdf