Ürün Güvenliği Denetiminde Uygunsuz Bulunan Ürünlerin Transitinde Bakanlık İzni ve TAREKS Yaptırım Riski
MEVZUAT DUYURUSU | |
KONU | Ürün Güvenliği Denetiminde Uygunsuz Bulunan Ürünlerin Transitinde Bakanlık İzni ve TAREKS Yaptırım Riski |
SEKTÖR | İthalatta ürün güvenliği denetimine tabi tüm sektörler – 2026/1, 2, 8, 9, 10, 11, 12, 14, 15, 16, 17, 18, 25 ve 32 sayılı ÜGD Tebliğleri kapsamındaki ürün ve firmalar |
ÖZET & YORUM& EK BİLGİ & HATIRLATMA | 31.12.2025 tarihli ve 33124 (4. Mükerrer) sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan 2026/1, 2, 8, 9, 10, 11, 12, 14, 15, 16, 17, 18, 25 ve 32 sayılı Ürün Güvenliği ve Denetimi (ÜGD) Tebliğlerinin uygulanmasına ilişkin olarak, Ticaret Bakanlığı Ürün Güvenliği ve Denetimi Genel Müdürlüğünün 07.08.2026 tarihli ve 125117554 sayılı yazısı ile uygunsuz bulunan ürünlerin transit işlemleri ve bu ürünlerin yeniden Türkiye piyasasına arz edilmesine yönelik girişimler konusunda önemli açıklamalar yapılmıştır. Buna göre: 1) Belirtilen ÜGD Tebliğleri kapsamında gerçekleştirilen denetimler sonucunda uygunsuz bulunan ürünlerin üçüncü ülkelere transit edilmesine ilişkin taleplerin Ürün Güvenliği ve Denetimi Genel Müdürlüğüne iletilmesi gerekmektedir. a. Uygunsuz bulunan ürünlerin; b. Avrupa Birliği üyesi ülkelere, c. Avrupa Serbest Ticaret Birliği (EFTA) üyesi ülkelere, d. Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti’ne, e. Serbest bölgelere, transit edilmesine yönelik talepler uygun görülmemektedir. 2) Ürün güvenliği denetimi henüz sonuçlanmamış veya fiili denetim sonucunda reddedilmiş ürünlerin üçüncü bir ülkeye transit edilmesinden sonra aynı ürünlerin yeniden Türkiye’ye ithal edilmeye çalışılması halinde, TAREKS üzerinden yapılan mükerrer başvurular “Ret: Yanıltıcı İşlem” olarak sonuçlandırılacaktır. 3) Bu nitelikteki işlemlerde firma ve TAREKS kullanıcıları hakkında Teknik Düzenlemeler Rejimi Kararı kapsamında yaptırım uygulanabilecektir. Teknik Düzenlemeler Rejimi Kararı, 14.09.2022 tarihli ve 6038 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile yürürlüğe konulmuş olup dış ticarete konu ürünlerde denetim, sorumluluk ve yaptırım sisteminin temel düzenlemelerinden biridir. 4) Bakanlık yazısında ayrıca, fiili denetim tamamlanmadan transit edilen veya uygunsuzluk nedeniyle transitine izin verilen ürünlerin farklı yöntemlerle tekrar Türkiye piyasasına arz edilmesine yönelik herhangi bir girişimde bulunulmaması açıkça istenmiştir.
Yazı ile yeni bir mevzuat hükmü ihdas edilmesinden ziyade, mevcut Gümrük Yönetmeliği ve ÜGD mevzuatı çerçevesindeki transit uygulamasının sınırları ile TAREKS bakımından doğabilecek sonuçlar netleştirilmiştir.
EK BİLGİ: Gümrük Yönetmeliğinin 181 inci maddesinin dördüncü fıkrasının (ç) bendine göre, ilgili kurumca eşyanın ithaline izin verilmemesi ve ilgili kurum düzenlemelerinde aksine bir hüküm bulunmaması halinde, yükümlünün talebi doğrultusunda eşyanın; 1) Mahrecine iadesi, 2) İlgili kurumun uygun görüşü ile doğrudan veya serbest bölge üzerinden üçüncü ülkeye transit edilmesi, 3) İhraç kaydıyla satılması veya masrafları sahibince karşılanmak üzere imha suretiyle tasfiye edilmek üzere gümrük idaresine terk edilmesi, mümkündür. Dolayısıyla uygunsuzluk sonrasında üçüncü ülkeye transit imkânı otomatik bir hak niteliğinde olmayıp ilgili kurumun uygun görüşüne bağlıdır.
Not: Söz konusu Bakanlık yazısı bir mevzuat değişikliği olmayıp, mevcut mevzuatın uygulanmasına ve özellikle TAREKS risk analizinin suistimal edilmesini önlemeye yönelik idari açıklama ve talimat niteliğindedir. Yeni bir yaklaşım olarak Transit ülkesinin AB veya EFTA üyesi ülke, KKTC ya da serbest bölge olması halinde talebin uygun görülmeyeceği dikkat çekicidir.
|
MEVZUAT METNİ | |
Kaynak: Ürün Güvenliği ve Denetimi Genel Müdürlüğü -Ankara Gümrük Müşavirleri Derneği | |